Powoli dobiega końca rok liturgiczny. Był to rok Międzynarodowego Kongresu Eucharystycznego, który znowu przypomniał, co jest "źródłem i szczytem" całego życia chrześcijańskiego. Kościół zna różne sposoby liturgicznego wyrazu "Misterium wiary". W czasie Kongresu we wrocławskim kościele dominikanów sprawowano np. Mszę św. w starożytnym obrządku ormiańskim, mającym początki apostolskie. W relacjach telewizyjnych zwrócono uwagę, że w tym obrządku - trwającym bez zmian od połowy V wieku - zachowano wiele elementów, których po ostatnich reformach zabrakło w obrządku łacińskim. Zapewne wbrew intencjom autora tego sformułowania, było to gorzkie stwierdzenie. Gorzkie i jakby zawstydzające. Jego dopełnieniem mogło być bowiem tylko pytanie, czy rzeczywiście katolik musi dzisiaj sięgać aż do liturgii ormiańskiej, żeby znaleźć to, czego szuka - tęskniąc do modlitewnej ciszy, kontemplacyjnej wrażliwości, starożytności tekstów i gestów, przejmującego ogromu śpiewów? Czy katolicy rzymscy mogą się zetknąć z liturgią apostolską jedynie za pośrednictwem obrządku ormiańskiego? Takie pytania dyktuje nie tylko ów znaczący epizod kongresowy, ale i zwykła obserwacja liturgii "posoborowej".

Wiele się dzisiaj mówi o odpowiedzialności katolików świeckich za Kościół. Mówi się także o ich czynnym i świadomym uczestnictwie w liturgii. Te hasła nie muszą oznaczać mieszania autorytetów i nie muszą prowokować bezładnego aktywizmu. Można je dobrze rozumieć, podejmując właściwą intencję Kościoła, który ustami wielu papieży i ostatniego soboru wypowiedział te sformułowania. Gdy podejmowaliśmy - przecież w gronie świeckich - nasze starania o odprawianie tradycyjnej Mszy św., staraliśmy się odpowiedzieć na te uroczyste zachęty. Czas, który minął, naszym zdaniem potwierdził, że było to działanie odpowiedzialne i świadome, będące świadectwem czynnego udziału w życiu Kościoła. Nie jesteśmy tutaj zresztą pierwsi, gdyż większość inicjatyw na rzecz liturgii tradycyjnej wychodzi dzisiaj ze środowiska wiernych świeckich, co widać jasno w przypadku niemieckiej "Pro Missa Tridentina" i francuskiego "Oremus". To właśnie na ich autentyczną potrzebę duchową odpowiadają pasterze Kościoła, gdy na ich prośbę autoryzują w swych diecezjach Mszę "trydencką" i zezwalają na działanie tradycyjnych wspólnot kapłańskich i zakonnych. Nasza inicjatywa sprzed półtora roku wpisuje się w szeroki prąd katolicki, wyrażający - według wyrażenia Jana Pawła II - "uprawnione aspiracje" wiernych tradycji łacińskiej.

Nie jest to jednak jedyna uprawniona forma aktywności świeckich na rzecz tradycji liturgicznej. Mogą i powinni oni stawać się inicjatorami przedsięwzięć, których celem jest rozwijanie wśród katolików świadomości, jak wielkie bogactwa zawiera skarbiec liturgii rzymskiej. Ta praca wymaga oczywiście nie tylko entuzjazmu i przekonania o słuszności, ale i kompetencji. Nie wszyscy musimy być ekspertami liturgicznymi. Dobrze jednak, gdy od osób, będących takimi ekspertami, możemy uzyskać pogłębione teologicznie, historycznie i kanonicznie wyjaśnienie wzniosłego obrzędu katolickiego.

Czy podobne przedsięwzięcie jest realne w konkretnej rzeczywistości współczesnych wydziałów teologicznych, gdzie przecież trzeba byłoby szukać owych specjalistów, kompetentnych i nie uprzedzonych do liturgii klasycznej? Dzisiaj trudno na to pytanie odpowiedzieć jednoznacznie, jeśli myślimy o naszej polskiej sytuacji. Mamy za to podstawy, by odpowiedzieć na nie pozytywnie, gdy rozszerzymy pole naszego widzenia na całą europejską Christianitas. Znajdujemy tam bowiem inicjatywy w rodzaju tworzonej przez świeckich federacji "Una Voce", która od lat upowszechnia wiedzę o liturgii klasycznej, zabiega o znajomość chorału gregoriańskiego i troszczy się o sztukę kościelną.